آداب و رسوم سنتی عید نوروز در ایران

آداب و رسوم سنتی عید نوروز در ایران

کلمه جشن از کجا آمد؟

کلمه «جشن » همان «یسَن/ یسنه » اوستایی است که در زبان پهلوی «یزشن » گفته می شد و در اصل به معنی ستایش و نیایش شادمانه است.

روز اول فروردین

«نوروز » به معنی نخستین روز از ماه فروردین است. ایرانیان در قدیم برای هر روز از ماه نامی گذاشته بودند و روز اول بهار یا فروردین، هُرمَزد نام داشت.

خواندن دعای سال تحویل

در میان مسلمانان، رسم چنین است که پس از تحویل سال، همه اعضای خانواده به یکدیگر «عید مبارکی» می‌گویند.

کوچک‌ترها دست بزرگترها را می‌بوسند و بزرگ‌ترها صورت کوچک‌ترها را.

آنگاه، بزرگ خانواده دعای سال تحویل زیر را می‌خواند و دیگران آن را تکرار می‌کنند:

یا مّقَلِّبَ القُلوبِ و الاَبصار،

یا مُدبِّرَ الَّیلَ وَ النَّهار،

یا مُحَوِّلَ الحولِ وَ الأحوالِ

حَوِّل حالَنا اِلی اَحْسَنِ الحال

پس از خواندن دعای سال تحویل، بزرگ خانواده قرآن را می‌گشاید و هفت سوره یا هفت آیه از قرآن را که با کلمه «سلام» آغاز می‌شود، می‌خواند.

با خواندن این آیات، آفت‌ها و بلاهای آسمانی و زمینی و شیطان را از محیط خانه و خانواده دور می‌کنند و سلامت و آرامش را به خانه در سال نو می‌آورند.

سازهای نوروزی

در گذشته های دور رسم این طور بود که در نوروز گروهی نوازنده ساز می نواختند و با آهنگ های شاد آمدن سال نو را تبریک می گفتند.

ساز ها انواع مختلفی دارند. اما سازهایی که در این جشن به کار می رفت سازهای سورنای، کرنای، بوق و طبل و دهل بود.

شعری که حاجی فیروز می خواند

حاجی فیروز و آداب و رسوم سنتی عید نوروز در ایران
آداب و رسوم سنتی عید نوروز در ایران

حاجی فیروزه، سالی یه روزه

همه میدونن من هم می دونم

تو هم می دونی عید نوروزه

سالی یه روزه حاجی فیروزه

سبزه عید

به نشانه رفتن زمستان و آمدن بهار، ایرانیان از قدیم، پیش از شروع نوروز سبزه می کارند و آن را بر سر سفره هفت سین می گذارند.

سبزه ها را تا روز سیزدهم نگاه می دارند و بعد از خانه بیرون میبرند و در آب روان می اندازند.

سفره هفت سین

قدیم ها سفره را سفید انتخاب می کردند، اما حالا سفره های رنگین می گذارند و آیینه و شمع و ماهی قرمز و تخم مرغ رنگ کرده و قرآن هم در کنار هفت سین قرار می گیرد. سیب، سبزه ، سنجد، سماق ، سیر ، سرکه و سمنو سر سفره هفت سین نمادی از فراوانی است. اگر به رسم و رسوم مقیدیم سفره را باید تا روز سیزدهم باز نگه داریم.

آینه

آینه سر سفره هفت سین نماد ذهن و فکر است.

سرکه

سرکه نماد صبر است. چون که درست شدن سرکه روزهای زیادی طول می کشد و صبر زیادی می خواهد، سرکه نماد صبر شده است.

قرآن و دیوان حافظ

مردم ایران و خیلی از فارسی زبان ها، قرآن و دیوان حافظ را هم توی سفره هفت سین می گذارند و معتقدند باعث آرامش می شود.

سیر و سلامتی

سیر با آن که بد بو است اما در سفره هفت سین جایگاه ویژه ای دارد . شاید به این خاطر که قدیمی ها معتقد بودند سیر ۷۰ جور مریضی را از بین می برد و نماد سلامت است.

سبزه ، سبزه تازگی

سبزه سفره هفت سین نماد جوانه زدن و نو شدن است.

تخم مرغ رنگی

تخم مرغ که رنگش می کنیم و توی سفره هفت سین می گذاریم نماد زایش است.

سنجد میوه محبت است

وقتی درختِ کُنار به اندازه کافی بزرگ شود، میوه ای خوش بو می دهد.

مردم در آن قدیم قدیم ها معتقد بودند که بوی این میوه باعث عشق و علاقه و محبت مردم به یکدیگر می شود.

میوه این درخت سنجد نام دارد.

سکه

سکه سر سفره هفت سین نماد برکت است.

ماهی قرمز

ماهی نمادی است برای زنده نگه داشتن سفره هفت سین.

سیب سرخ محبت

سیب سفره هفت سین نماد خیلی چیزهاست، اما از همه مهمتر نماد مهر و محبت و عشق است.

سمنو، شیرینی زندگی

سمنو چون غذایی است مقوی و شیرین نماد شیرینی زندگی است.

سماق سرخ و خورشید

خورشید موقع طلوع کردن رنگ سماق می شود. به همین خاطر در فرهنگ ما، سماق نماد رفتن تاریکی شب و شروع صبح و روشنایی است.

شاید به همین دلیل باشد که سماق را سر سفره هفت سین می گذارند.

گندم بکاریم یا جو

در دوران خیلی خیلی قدیم، شاهان ایرانی انواع غله مثل گندم و جو را خیس می کردند تا جوانه بزند مثل همین کاری که ما نزدیک عید می کنیم.

هر کدام که بهتر جوانه می زد، آن سال به کشاورزان می گفتند همان غله را بکارند.

خوراکی های عید

تا همین چند وقت پیش که بابا و مامان های ما کوچک بودند یا شاید کمی عقب تر، غذای شب سال تحویل برنج و پلو ماهی بود.

خیلی هم غذای مهمی بود، آخه آن موقع ها سالی یکی دو بار بیش تر برنج نمی خوردند.

حالا دیگر پلو ماهی اهمیت گذشته را ندارد، اما هنوز هم ما شب عید پلو ماهی می خوریم.

آجیل و شیرینی و میوه پذیرایی هم که خیلی می خوریم.

سیزده نوروز

هیچ روزی مانند روز سیزده نوروز نیست که همه فقط به فکر بیرون رفتن باشند.

هیچ روزی هم نمی شود این همه آدم را دید که برای تفریح از خانه بیرون آمده باشند.

زیر درخت ها پر از آدم است، کنار جو پر از آدم است، گوشه باغ، وسط پارک و حتی پیاده رو هم پر از آدم است.

لباس نو

برای سال نو، همه لباس شان را عوض می کنند. چرا؟ چون فکر می کنند حالا که طبیعت لباس نو به تن کرده، چرا ما نکنیم؟

عید دیدنی

قبلاًها مردم زیاد همدیگر را می دیدند، اما این روزها ندیدن دخترخاله و پسرعمو هم خیلی عادی است تا چه برسد به دخترعموی پدرمان یا پسرخاله مادرمان!

در عوض عید که می شود هر کس با هرکس دلخوری دارد، به خانه اش می رود و هر طور هست کدورت ها برطرف می شود. در عید نوروز کوچکتر ها به بزرگتر های فامیل سر میزنن.

عید بچه ها

بیش تر رسم ها در سراسر جهان می خواهند بچه ها زودتر بزرگ شوند، اما در جشن عید نوروز که مخصوص ما ایرانی هاست بچه بودن خیلی مهم است و به هیچ کس اندازه بچه ها خوش نمی گذرد.

کارت تبریک

فرستادن کارت تبریک چندان قدیمی نیست و تازه مد شده است، اما کار قشنگی است.

خیلی ها هم با اینترنت و ایمیل کارت تبریک می فرستند.

آجیل چهار شنبه سوری

یکی از کارهایی که ما ایرانیان در آخرین سه شنبه یا شب چهار شنبه آخر سال می کنیم تهیه آجیل مشکل گشا است.

این آجیل با تشریفات خاصی تهیه می شود و به عنوان نذر بین مردم تقسیم می شود.

آجیل شب چهارشنبه سوری شامل پسته، بادام، سنجد، گردو، کشمش، برگه هلو، انجیر و خرما است.

البته بعضی ها هم نارگیل ، قیسی ، مویز و نبات به آن اضافه می کنند.


بیشتر بخوانید: رسوم چهارشنبه سوری در ایران

درباره نویسنده

صبر، عنصر اصلی موفقیت است.

مقالات مرتبط

یک دیدگاه

  1. بازتاب: ساعت دقیق لحظه تحویل سال ۱۳۹۷ در ایران - لوکالفا

نگارش یک پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *