هنر حصیر بافی و ابزاهای مورد نیاز این هنر

هنر حصیر بافی و ابزاهای مورد نیاز این هنر

حصیربافی یا بافت بوریا بی گمان یکی از قدیمی‌ترین صنایع دستی و شاید کهن‌ترین آنها باشد نمونه‌های بدست آمده در بین النهرین و آفریقا گواه آن است که حصیربافی و سبدبافی، منشاء نه فقط نساجی بلکه سفالگری یا کوزه گری نیز بوده است.

 

مراکز تولیدحصیر

در استانهای سیستان و بلوچستان، خوزستان، کردستان، هرمزگان، بوشهر، کرمان، یزد، فارس، مازندران، گیلان و تهران حصیر بافی  در خوزستان، خراسان و آذربایجان شرقی سبد بافی  در گیلان مروار بافی  در آذربایجانشرقی ترکیه بافی و چم بافی و در باختران، ایلام و لرستان چیغ بافی رایج است.

حصیرهای ساخت شمال طرحهائی هندسی دارند که از خود بافت نی طبیعی یک رنگ پدید میآیند و در میناب نوارهای رنگین از نی قرمز، در داخل حصیر بافته میشود.

حصیر نه فقط بعنوان کف پوش و زیر انداز، بلکه همراه با تیرهای چوبی بعنوان پوشش سقف خانه ها نیز به کار میرود.

در چادرهای عشایری، دیواره چادر را از بافتن نی به ریسمان و موی بز میسازند. قشقائیها در این زمینه طرحهایی مشبک با ریسمان مشکی بوجود میآورند.

عشایر کرد نی های عمودی را تماما از ریسمان های رنگین پشمی میپوشانند و طرحهای هندسی جانداری از آنها میسازند و گاه تصاویر آدمها و حیوانات را هم بر آنها می افزایند.

چیغها در درون چادر در آستانه در قرار دارندو تابستانها که حصیر بیرونی را بالا میزنند تا هوا به درون بیاید، چیغ هم مانع دیده شدن درون چادر از بیرون میشود، هم موای خنک را از لابلای خود میگذراند و هم جلوی گرد و غباری را که ناشی از باد وعبور حیوانات است میگیرد.

بلوچها خانه های خود را به شکل سبد هایی غول آسا به نام ؛ کپر؛میسازند. حالت دیوار کپر که از درون به گنبد میماند با نقشهای مار پیچ خود روح آدمی را به سوی نا متناهی اوج می دهد.

هنر حصیر بافی و ابزاهای مورد نیاز این هنر
هنر حصیر بافی و ابزاهای مورد نیاز این هنر

ابزار حصیر بافی

ابزار و وسایل مورد استفاده در حصیر بافی بسیار محدود بوده و از تعدادی ابزار ساده و ابتدائی نظیر داس، انواع کارد، سوهان، درفش، قیچی، سوزن و تجاوز نمیکند.

این ابزار که عمدتا برای قطع گیاهان و پیراستن آنها بمنظور آماده سازی مواد اولیه مورد استفاده قرار میگیرد و گاهی نیز حین تولد بعنوان وسیله ای کمکی امر ساخت را تسهیل می بخشد دارای ساختمان و خصوصیات بسیار ساده یی است و آنچه بیشتر محصولات حصیری را شکل میبخشد مهارت و ذوق دست اندرکاران است.

طریقه تهیه مواد اولیه و شیوه بافت نی باتلاقی:

پس از رسیدن نی به قطر و طول مطلوب بوسیله داس از نزدیک‌ترین محل به ریشه قطع و پس از جدا کردن برگ‌هایش در قسمت بالای آن در جهت طولی شکافی با چاقو ایجاد می‌شود .

سپس به صورت انبوه روی هم قرار گرفته و کوبیده می‌شود تا به صورت نوارهایی با عرض‌های متفاوت در آید در مرحله بافت نوارهای حاصله در کنار یکدیگر قرار گرفته و بصورت سه تا زیر، سه تا رو بافته می‌شود و همانگونه که گفته شد حاصل کار بیشتر به مصرف حصیر زیرانداز، حصیر سقف و بدنه کپر می‌رسد.

دست ساخته های حصیری:

دست ساخته هایی که با برگ، شاخه و تنه درخت نخل تولید می شوند عبارتنداز بادبزن، زیرانداز( تکل یا تک)، جارو (خاکوامُش)، زیرپایی، جامیوه ای، تولک ، آرگیز، سواس ( کفش)، سُپ، شلوت، قفس(مُچک)، کلاه،

کنتل،اشکناروک،لباس حصیری،طناب حصیری،گل حصیری، کیف حصیری، سر جهله( روی کوزه گذاشته می شود)

زنان و مردان هنرمند ساکن حاشیه خلیج فارس از دیرباز از شاخه و برگ نخل برای ساخت صنایع دستی استفاده کرده اند.

آن ها طی قرن ها زندگی دست بافته های زیبا و کاربردی ساخته اند که هنوز هم مورد استفاده قرار می گیرد.

در این قسمت تلاش شده، گلچینی از تصاویر و اطلاعات مربوط به آن در خدمت پژوهشگران و علاقه مندان قرار گیرد.

 

درباره نویسنده

همه چیز از یک رویای بزرگ شروع میشه

مقالات مرتبط

نگارش یک پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *