پدیده ماه گرفتگی یا خسوف چیست؟

ماه گرفتگی چیست

ماه گرفتگی چیست؟

ماه‌گرفتگی تنها زمانی اتفاق می افتد که ماه کامل باشد.

یک ماه گرفتگی کامل زمانی اتفاق می افتد که خورشید، زمین و ماه به صورت کامل در یک خط قرار بگیرند.

هر حالتی دیگر به غیر از این، سبب ایجاد ماه‌گرفتگی جزئی خواهد شد و یا اصلا هیج گونه ماه‌گرفتگی رخ نخواهد داد.

توضیح رخداد ماه گرفتگی با درک اولیه از مکانیک آسمانی امکان پذیر است.

به دلیل اینکه مدار ماه به دور زمین و مدار زمین به دور خورشید در صفحه ی تقریبا متفاوتی قرار دارند، تطبیق کامل برای رخداد یک ماه گرفتگی در هر ماه قمری صورت نمی پذیرد.

ماه گرفتگی کامل در طول زمان گسترش می یابد و کل رویداد چندین ساعت طول می کشد.

شرایط رخ دادن ماه‌گرفتگی

برای اینکه ماه‌گرفتگی یا خسوف رخ دهد باید دو شرط مهم هم‌زمان با یکدیگر برقرار باشند:

ماه و خورشید و زمین در یک راستا یا خط مستقیم قرار گیرند به طوری که زمین بین ماه و خورشید قرار داشته باشد.

به عبارت دیگر ماه در حالت بدر از زمین دیده شود. ماه در حرکت مداری خود به دور زمین در یکی از گره‌ها و یا در نزدیکی آن قرار داشته باشد.

 

شرایط رخ دادن ماه‌گرفتگی
شرایط رخ دادن ماه‌گرفتگی

 

مدت زمان ماه‌گرفتگی

مدت ماه گرفتگی طولانی است، زیرا قطر قطر مخروط سایه زمین در نقطه ای که ماه میگذرد ۹۲۰۰ کیلومتر است.

اگر ماه، مخروط سایه زمین را بطور مرکزی قطع کند، حدود دو ساعت در ماه‌گرفتگی کامل خواهد بود، زیرا قطر ماه در حدود ۳٬۵۰۰ کیلومتر و سرعت متوسط آن ۳٬۲۰۰ کیلومتر در ساعت است.

انواع ماه گرفتگی

با توجه به موقعیت‌های مختلف زمین، ماه و خورشید سه نوع متفاوت از ماه گرفتگی قابل تشخیص است:

۱- خسوف نیم سایه‌ای:

ماه از قسمت نیم سایه زمین عبور می‌کند. در این حالت تغییر نور سطح ماه بسیار کم بوده و مشاهده آن دشوار است.

حدود ۳۵ درصد از ماه گرفتگی ها به صورت نیم سایه هست که رصد ان بدون تلسکوپ دشوار است.

۲- خسوف جزیی:

در خسوف جزیی بخشی از ماه از سایه زمین عبور می‌کند و قسمت‌هایی از آن در تاریکی فرو می‌رود.

که در حدود ۳۰ درصد ماه گرفت‌ها جزئی می‌باشد که رصد این رویداد حتی بدون استفاده از ابزار اپتیکی نیز ساده است.

۳- خسوف کلی:

تمام ماه از داخل سایه زمین عبور می‌کند و بطور کامل در تاریکی فرو می‌رود.

این رویداد به خاطر رنگ‌های گوناگون و متغیری که ماه در لحظه گرفت کامل در سطح خود دارد بسیار برجسته و مورد توجه است.

حدود ۳۵ درصد ماه گرفت‌ها از این نوع می‌باشد.

چرا در حالت خسوف کامل ماه قابل مشاهده است؟

سایه زمین ماه را کاملاً تاریک نمی‌کند. حتی وقتی که ماه‌گرفتگی کامل باشد ماه کاملا مرئی است.

علت پرتوهای خورشید است که در مسیرشان به سمت ماه از جو زمین عبور می‌کنند.

این جو مانند فیلتر اکثر طیف‌های آبی پرتوهای خورشید را پراکنده می‌کند.

مابقی نور که به رنگ قرمز پررنگ و یا نارنجی است و به مراتب تیره تر از نور سفید آفتاب می‌باشد در درون آن دچار مقداری شکست شده تا اینکه کسر کوچکی از آن به سطح ماه می‌رسد و آن را پرفروغ می‌کند.

اگر زمین اتمسفری نداشت ماه در طی یک گرفت کامل، کاملا سیاه به نظر می‌رسید.

در حالی که اکنون ماه می‌تواند رنگ‌های زیادی از قهوه‌ای و قرمز تیره گرفته تا نارنجی و زرد روشن، بر سطح خود داشته باشد.

نسبت ماه گرفتگی به خورشید گرفتگی

تعداد ممکن خورشید گرفتگی در هر سال بیشتر از ماه گرفتگی است.

اما به دلیل اینکه در ماه گرفتگی قسمت‌های بزرگی (مثلا نیمی) از زمین می‌توانند آنرا ببینند به نظر می‌رسد که تعداد گرفتگی‌های ماه بیشتر از خورشید گرفتگی باشد.

در خورشید گرفتگی تنها مناطق کوچکی از سطح زمین به صورت یک نوار باریک می‌توانند آنرا مشاهده کنند.

پهنای منطقه گرفتگی خورشید بر سطح زمین از ۲۷۲ کیلومتر تجاوز نمی‌کند.

رصد ماه گرفتگی

برخلاف خورشید گرفتگی رصد ماه کاملا بی خطر است و نیاز به فیلتر و تلسکوپ ندارد.

یک خسوف سوژه مناسبی برای عکاسی است.

 

مراحل ماه گرفتگی
مراحل ماه گرفتگی

 

Get real time updates directly on you device, subscribe now.